{"id":50,"date":"2007-11-09T18:34:59","date_gmt":"2007-11-09T16:34:59","guid":{"rendered":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/2007\/11\/09\/historia-de-una-palabra-%ce%b1%ce%b9%ce%b3%ce%b9%ce%b1%ce%bb%ce%bf%cf%83\/"},"modified":"2010-12-11T14:31:11","modified_gmt":"2010-12-11T12:31:11","slug":"historia-de-una-palabra-%ce%b1%ce%b9%ce%b3%ce%b9%ce%b1%ce%bb%ce%bf%cf%83","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/2007\/11\/09\/historia-de-una-palabra-%ce%b1%ce%b9%ce%b3%ce%b9%ce%b1%ce%bb%ce%bf%cf%83\/","title":{"rendered":"\u0391\u0399\u0393\u0399\u0391\u039b\u039f\u03a3"},"content":{"rendered":"<p>Desde la \u00e9poca de las primeras colonizaciones el mar ha jugado un papel fundamental en el devenir hist\u00f3rico y cultural de Grecia. En la idiosincrasia del pueblo heleno la idea de libertad est\u00e1 precisamente relacionada con la \u00edntima presencia del mar. No es por ello casual que la lengua griega posea tantos vocablos pertenecientes al campo sem\u00e1ntico marino.<\/p>\n<p>Los griegos acu\u00f1aron la palabra \u1f60\u03ba\u03b5\u03b1\u03bd\u1f79\u03c2 oc\u00e9ano, entendida como un r\u00edo o masa de agua que flu\u00eda alrededor del mundo, identificado con el dios hijo de la tierra \u0393\u1fc6 y el cielo \u039f\u1f50\u03c1\u03b1\u03bd\u1f79\u03c2. En su particular concepci\u00f3n del mundo la asociaci\u00f3n de elementos marinos con divinidades era algo com\u00fan. Ah\u00ed est\u00e1n, por ejemplo, Posid\u00f3n, dios del elemento h\u00famedo, capaz de desatar tempestades o hacer brotar manantiales, las nereidas, que representan las olas del mar, el r\u00edo de los infiernos Aqueronte o el Escamandro de Troya que amenaza con desbordarse y ahogar al propio Aquiles.<!--more--><\/p>\n<p>Nuestro pi\u00e9lago procede de \u03c0\u03ad\u03bb\u03b1\u03b3\u03bf\u03c2. El \u03c0\u03cc\u03bd\u03c4\u03bf\u03c2 es la alta mar, \u03bf\u1f36\u03b4\u03bc\u03b1 es la rompiente de la ola, \u1f51\u03b3\u03c1\u1f71 la humedad, ola y mar, \u03b8\u03ac\u03bb\u03b1\u03c3\u03c3\u03b1 agua de mar, mar.<\/p>\n<p>Enormemente productiva es tambi\u00e9n \u1f05\u03bb\u03c2 (lat\u00edn <em>sal<\/em>) grano de sal, el agua salada, mar. La lista de vocablos derivados de este tema es larga. Cito algunos ejemplos:<\/p>\n<p><strong>\u1f05<\/strong><strong>\u03bb\u03b1\u03b4\u03b5<\/strong> hacia el mar \/ <strong>\u1f05<\/strong><strong>\u03bb\u03bf\u03b8\u03b5\u03bd<\/strong> desde el mar \/ <strong>\u1f05<\/strong><strong>\u03bb\u03b1\u03c2, <\/strong><strong>\u1f05<\/strong><strong>\u03bb\u03b1\u03c4\u03bf\u03c2<\/strong> sal (gr. moderno \u03b1\u03bb\u1f71\u03c4\u03b9) \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03bc\u03c5\u03c1<\/strong><strong>\u1f79<\/strong><strong>\u03c2<\/strong> y <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03c5\u03ba<\/strong><strong>\u1f79<\/strong><strong>\u03c2<\/strong> salado (en gr. mod. permanece s\u03cclo \u03b1\u03bb\u03bc\u03c5\u03c1\u1f79\u03c2) \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03af\u03b6\u03c9<\/strong> salar \/ <strong>\u1f04<\/strong><strong>\u03bd\u03b1\u03bb\u03bf\u03c2<\/strong> no salado \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03bf\u03c4\u03c1\u03bf\u03c6<\/strong><strong>\u1f73<\/strong><strong>\u03c9<\/strong> alimentar con sal \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03b1<\/strong><strong>\u1f75<\/strong><strong>\u03c2<\/strong> que sopla hacia el mar, favorable (d\u00edcese del viento) para embarcar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03b2\u03b4<\/strong><strong>\u1f7b<\/strong><strong>\u03c9<\/strong> sumergir en el mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03b5<\/strong><strong>\u1f7b<\/strong><strong>\u03c9<\/strong> pescar (gr. mod. \u03c8\u03b1\u03c1\u03b5\u03cd\u03c9<a title=\"_ftnref1\" name=\"_ftnref1\"><\/a>)<a title=\"_ftnref1\" name=\"_ftnref1\" href=\"#_ftn1\"><!--[if !supportFootnotes]-->[1]<!--[endif]--><\/a> \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03b5<\/strong><strong>\u1f7b<\/strong><strong>\u03c2<\/strong> pescador (gr. mod. \u03c8\u03b1\u03c1\u03ac\u03c2) \/ <strong>\u1f55<\/strong><strong>\u03c6\u03b1\u03bb\u03bf\u03c2<\/strong> que est\u00e1 bajo el mar (gr. mod. \u03c5\u03c0\u03bf\u03b8\u03b1\u03bb\u03ac\u03c3\u03c3\u03b9\u03bf\u03c2) \/ <strong>\u1f10<\/strong><strong>\u03bd<\/strong><strong>\u1f71<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03bf\u03c2<\/strong> marino \/ <strong>\u1f00<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03b3\u03b7\u03bd<\/strong><strong>\u1f75<\/strong><strong>\u03c2<\/strong> nacido en el mar \/ <strong>\u1f00<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03ba\u03bb\u03c5\u03c3\u03c4\u03bf\u03c2<\/strong> ba\u00f1ado por el mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03ba\u03c4\u03c5\u03c0\u03bf\u03c2<\/strong> y <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03c0\u03bb\u03b7\u03ba\u03c4\u03bf\u03c2<\/strong> batido por el mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03c0\u03bb\u03bf\u03c5\u03c2<\/strong> que nada en el mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9<\/strong><strong>\u1f75<\/strong><strong>\u03c1\u03b7\u03c2<\/strong> que surca el mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03bd\u03b1\u03b9<\/strong><strong>\u1f73<\/strong><strong>\u03c4\u03b7\u03c2<\/strong> habitante del mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03c0\u03bb\u03b1\u03b3\u03ba\u03c4\u03bf\u03c2<\/strong> que va errante por el mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03c0\u03bf\u03c1\u03bf\u03c2<\/strong> que viaja por mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03c0<\/strong><strong>\u1f79<\/strong><strong>\u03c1\u03c6\u03c5\u03c1\u03bf\u03c2<\/strong> te\u00f1ido de p\u00farpura del mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03c1\u03c1\u03bf\u03b8\u03bf\u03c2<\/strong> que resuena con el ruido del mar \/ <strong>\u1f01<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03c6\u03b8\u03b5\u03c1<\/strong><strong>\u1f79<\/strong><strong>\u03c9<\/strong> destruir por naufragio \/ <strong>\u1f00<\/strong><strong>\u03b3\u03c7<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03b1\u03bb\u03bf\u03c2<\/strong> pr\u00f3ximo al mar \/ <strong>\u03c0\u03b1\u03c1<\/strong><strong>\u1f71<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03bf\u03c2<\/strong> junto al mar, costero (de donde gr. mod. \u03c0\u03b1\u03c1\u03b1\u03bb\u1f77\u03b1 paseo mar\u00edtimo) \/ <strong>\u1f14<\/strong><strong>\u03be\u03b1\u03bb\u03bf\u03c2<\/strong> fuera del mar \/ <strong>\u1f00<\/strong><strong>\u03bb\u03ba\u03c5\u03ce\u03bd<\/strong> (\u03b1\u03bb\u03c2 + \u03ba\u03cd\u03c9 fecundar, concebir) alci\u00f3n, mart\u00edn pescador \/ n. propios: <strong>\u1f08<\/strong><strong>\u03bc\u03c6<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03b1\u03bb\u03bf\u03c2<\/strong>, <strong>\u1f09<\/strong><strong>\u03bb\u03b9\u03c1\u03c1<\/strong><strong>\u1f79<\/strong><strong>\u03b8\u03b9\u03bf\u03c2<\/strong> \/ top\u00f3nimo: <strong>\u1f09<\/strong><strong>\u03bb<\/strong><strong>\u1f77<\/strong><strong>\u03c0\u03b5\u03b4\u03bf\u03bd<\/strong><\/p>\n<p>La idea de esta entrada era contaros la historia de la palabra que da nombre a este blog. <strong>A<\/strong><strong>\u1f30<\/strong><strong>\u03b3\u03b9\u03b1\u03bb<\/strong><strong>\u1f79<\/strong><strong>\u03c2<\/strong> es la costa, litoral o ribera. Es frecuente en Homero para designar la playa donde est\u00e1n varadas las naves de los aqueos. Como nombre propio Egial\u03ccs designa la costa de Acaya, luego del Peloponeso.<\/p>\n<p>Etimolog\u00eda: <a title=\"chantraine\" href=\"http:\/\/gaudi.ua.es\/uhtbin\/cgisirsi\/Ds1z9Hgbv0\/0\/178090118\/9\">Chantraine<\/a><a title=\"_ftnref2\" name=\"_ftnref2\" href=\"#_ftn2\"><!--[if !supportFootnotes]-->[2]<!--[endif]--><\/a> indica que el primer t\u00e9rmino del compuesto \u03b1\u1f30\u03b3\u03b9<strong>&#8211;<\/strong> proceder\u00eda de \u03b1\u1f36\u03b3\u03b5\u03c2 olas, seg\u00fan testimonio de Hesiquio (\u03b1\u1f36\u03b3\u03b5\u03c2: \u03ba\u1f7b\u03bc\u03b1\u03c4\u03b1 \u0394\u03c9\u03c1\u03b9\u03b5\u1fd6\u03c2) o Artemidoro (\u03b1\u1f36\u03b3\u03b5\u03c2: \u03ba\u03b1\u1f76 \u03b3\u1f70\u03c1 \u03c4\u1f70 \u03bc\u03b5\u03b3\u1f71\u03bb\u03b1 \u03ba\u1f7b\u03bc\u03b1\u03c4\u03b1 \u03b1\u1f36\u03b3\u03b1\u03c2 \u1f10\u03bd \u03c4\u1fc7 \u03c3\u03c5\u03bd\u1f75\u03b8\u03b5\u03b9\u1fb3 \u03bb\u1f73\u03b3\u03bf\u03bc\u03b5\u03bd). El segundo t\u00e9rmino ser\u00eda el genitivo de \u1f05\u03bb\u03c2 y habr\u00eda que pensar, pues, en la expresi\u00f3n \u1f10\u03bd \u03b1\u1f30\u03b3\u1f76 \u1f01\u03bb\u1f79\u03c2.<\/p>\n<p><a title=\"aigialos.jpeg\" href=\"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/files\/2007\/11\/aigialos.jpeg\"><\/a><\/p>\n<p><a title=\"aigialos.jpeg\" href=\"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/files\/2007\/11\/aigialos.jpeg\"><\/a><\/p>\n<p><a title=\"aigialos.jpeg\" href=\"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/files\/2007\/11\/aigialos.jpeg\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/files\/2007\/11\/aigialos.jpeg\" alt=\"aigialos.jpeg\" \/><\/a><\/p>\n<p>La palabra tiene hoy un uso restringido. \u0391\u03b9\u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc\u03c2 y \u03b1\u03b9\u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03af\u03c4\u03b9\u03b4\u03b1 \u03b6\u03ce\u03bd\u03b7 (zona costera) forman parte de la terminolog\u00eda jur\u00eddica.<\/p>\n<p>Se conserva, sin embargo, en su forma dem\u00f3tica \u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc\u03c2<a title=\"_ftnref2\" name=\"_ftnref2\"><\/a><a title=\"_ftnref3\" name=\"_ftnref3\" href=\"#_ftn3\"><!--[if !supportFootnotes]-->[3]<!--[endif]--><\/a>, como sin\u00f3nimo de \u03b1\u03ba\u03c4\u03ae, \u03b1\u03ba\u03c1\u03bf\u03b3\u03b9\u03ac\u03bb\u03b9 \u03bf \u03c0\u03b1\u03c1\u03b1\u03bb\u03af\u03b1. Es usual en poes\u00eda (acordaos, por ejemplo, de la famosa canci\u00f3n de Teodorakis <em><a title=\"Anarchy Media Player - Right click to download file\" href=\"http:\/\/www.music-bazaar.com\/music\/bad\/i0c2os8jcyqts1i1ir_mqp8cenjxz9.mp3\">\u0392\u03ac\u03c1\u03ba\u03b1 \u03c3\u03c4\u03bf \u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc<\/a><\/em>, o la letra de <a title=\"Ntallaras\" href=\"http:\/\/es.youtube.com\/watch?v=w9Bp6G2b_S0\"><em>\u03a3\u03c4\u03bf \u2019\u03c0\u03b1 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03c3\u03c4\u03bf \u03be\u03b1\u03bd\u03b1\u03bb\u03ad\u03c9<\/em><\/a> que empieza: \u201c\u03c3\u03c4\u03bf \u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc \u03bc\u03b7\u03bd \u03ba\u03b1\u03c4\u03ad\u03b2\u03b5\u03b9\u03c2, \u03ba\u03b1\u03b9 \u03bf \u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc\u03c2 \u03ba\u03ac\u03bd\u03b5\u03b9 \u03c6\u03bf\u03c5\u03c1\u03c4\u03bf\u03cd\u03bd\u03b1\u201d\u2026). A destacar el compuesto \u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc\u03c7\u03bf\u03c1\u03c4\u03bf (la planta de la posidonia), la expresi\u00f3n <em>\u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc \u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc (<\/em>a lo largo de la playa), y el dicho <em>\u03ba\u03ac\u03bd\u03b5 \u03ba\u03b1\u03bb\u03cc \u03ba\u03b1\u03b9 \u03c1\u03af\u03be\u03b5 \u03c4\u03bf \u03c3\u03c4\u03bf \u03b3\u03b9\u03b1\u03bb\u03cc <\/em>equivalente de nuestro \u201chaz el bien y no mires a quien\u201d, es decir, ech\u00e1ndolo al mar sin esperar recompensa.<\/p>\n<p>Curiosamente, mientras acababa de preparar este post he recibido informaci\u00f3n sobre un curso monog\u00e1fico de la <a title=\"EOI Barna\" href=\"http:\/\/www.eoibd.cat\/index.asp\">EOI de Barcelona<\/a> enfocado  precisamente al conocimiento del griego moderno a trav\u00e9s de la cultura helena  del mar y que lleva por t\u00edtulo: \u00abThalassa, pelagos, ialos: 1002 maneres  de parlar del mar en grec modern\u00bb.<br \/>\nLl\u00e1stima que aquet port ens quede tan lluny!<\/p>\n<p><!--[if gte vml 1]&amp;gt;                                                  --><!--[if !vml]--><!--more--><!--[endif]--><\/p>\n<p><!--[if !supportFootnotes]--><\/p>\n<p><a title=\"_ftn3\" name=\"_ftn3\" href=\"#_ftnref3\"><\/a><\/p>\n<hr size=\"1\" \/><!--[endif]--><a title=\"_ftn1\" name=\"_ftn1\" href=\"#_ftnref1\"><!--[if !supportFootnotes]-->[1]<!--[endif]--><\/a> El neutro <em>\u03c4\u03bf \u03c8\u03ac\u03c1\u03b9,<\/em> <em>\u03c4\u03bf\u03c5 \u03c8\u03b1\u03c1\u03b9\u03bf<\/em><em>\u1f7b<\/em>, del gr. tard\u00edo <em>\u03bf\u03c8\u03ac\u03c1\u03b9\u03bf\u03bd<\/em> diminutivo de <em>\u1f44<\/em><em>\u03c8\u03bf\u03bd<\/em> (manjar, condimento, carne y pescado), substituy\u00f3 al tema en vocal masculino <em>\u1f41<\/em> <em>\u1f30<\/em><em>\u03c7\u03b8\u03cd\u03c2, \u03c4\u03bf<\/em><em>\u1fe6<\/em> <em>\u1f30<\/em><em>\u03c7\u03b8<\/em><em>\u1f7b<\/em><em>\u03bf\u03c2<\/em><a title=\"_ftn2\" name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\"><\/a><a title=\"_ftn2\" name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\"><\/a><a title=\"_ftn2\" name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\"><br \/>\n[2]<!--[endif]--><\/a> Chantraine, Pierre, <strong><em>Dictionnaire \u00e9tymologique de la langue grecque : histoire des mots<\/em><\/strong><strong> <\/strong>(FL R2\/D\/L14&#8217;02\/CHA\/DIC)<a title=\"_ftn2\" name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\"><\/a><a title=\"_ftn3\" name=\"_ftn3\" href=\"#_ftnref3\"><br \/>\n[3]<\/a>Por af\u00e9resis del sonido voc\u00e1lico \u00e1tono inicial. Tendencia fon\u00e9tica que explica, por ejemplo, el paso de \u1f21\u03bc\u03ad\u03c1\u03b1 a \u03bc\u03ad\u03c1\u03b1 \u03bf de \u03bf\u03c3\u03c0\u03af\u03c4\u03b9\u03bf\u03bd (del lat\u00edn hospitium , que substituye a \u03bf\u1f36\u03ba\u03bf\u03c2 -cf., no obstante, \u03bf\u1f77\u03ba\u03bf\u03c2 \u03b1\u03bd\u03bf\u03c7\u1f75\u03c2 casa de citas, o \u039b\u03b5\u03c5\u03ba\u1f79\u03c2 \u039f\u03af\u03ba\u03bf\u03c2 la Casa Blanca, \u03b5\u03ba\u03b4\u03bf\u03c4\u03b9\u03ba\u1f79\u03c2 \u03bf\u03af\u03ba\u03bf\u03c2 casa editorial, \u03bf\u03b9\u03ba\u03bf\u03bd\u03bf\u03bc\u1f77\u03b1 econom\u00eda, \u03bf\u03b9\u03ba\u03bf\u03b3\u1f73\u03bd\u03b5\u03b9\u03b1 familia, \u03bf\u03b9\u03ba\u03b9\u03c3\u03bc\u1f79\u03c2 aldea, etc.-) a <em>\u03c3\u03c0\u03af\u03c4\u03b9<\/em>.<a title=\"_ftn2\" name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\"><\/a><a title=\"_ftn2\" name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Desde la \u00e9poca de las primeras colonizaciones el mar ha jugado un papel fundamental en el devenir hist\u00f3rico y cultural de Grecia. En la idiosincrasia del pueblo heleno la idea de libertad est\u00e1 precisamente relacionada con la \u00edntima presencia del mar. No es por ello casual que la lengua griega posea tantos vocablos pertenecientes al [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":265,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10224],"tags":[1695],"class_list":["post-50","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-del-griego-antiguo-al-moderno","tag-griego"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/users\/265"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1198,"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50\/revisions\/1198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogs.ua.es\/santiago\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}